TL Mevduata Dönüşümde Kurumlar Vergisi İstisnasına İlişkin Genel Tebliğ

Tarih    : 13.02.2022

Sayı     : 2022/SİRKÜLER-18

Konu: TL Mevduata Dönüşümde Kurumlar Vergisi İstisnasına İlişkin Genel Tebliğ

11.02.2022 tarih 31747 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan “19 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği” ile kurumlar vergisi mükellefleri ile bilanço esasına göre defter tutan gelir vergisi mükelleflerinin 31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paralarını ve altın hesaplarını, Türk lirası mevduat veya katılım hesabına dönüştürmeleri durumunda maddede belirtilen kazançların kurumlar vergisinden istisna tutulmasına ilişkin açıklamalar yapılmıştır.

UYGULAMA ESASLARI 

• 31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paralarını ve altın hesaplarını Türk lirasına çeviren kurumlar vergisi mükellefleri ve kazançları bilanço esasına göre tespit edilen gelir vergisi mükelleflerinin, dönüşüm esnasında oluşan kur farkı kazançları da dahil olmak üzere bu kapsamda açılan en az 3 ay vadeli Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarından elde edecekleri faiz ve kar payları kurumlar vergisinden istisna olacaktır.
• TCMB tarafından yayımlanan “Türk Lirası Mevduat ve Katılma Hesaplarına Dönüşümün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ” ile tüzel kişiler için 6 ay veya 1 yıl vadeli Türk lirası mevduat veya katılma hesabı açılacağı belirtilmiş olmakla birlikte tebliğde de 6 ve 12 ay vadeli örneklere yer verilmiştir.
• Türk Lirasına dönüşümün 7352 sayılı Kanunun Resmi Gazete’de yayınlandığı 20/1/2022 tarihinden önce olması istisnadan yararlanmaya engel teşkil etmeyecektir.
• 31/12/2021 tarihli bilançoda yer alan ve 1/10/2021 tarihinden önceki dönemlere ilişkin dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kur farkı kazançları istisna kapsamında değerlendirilmeyecektir.
• İstisnaya konu edilecek kur farkı gelirinin tespitine münhasır olmak üzere, dönem içi döviz çıkışlarında ve istisna tutarının hesaplanmasında ilgili hesaba giriş sırası esas alınacaktır.
• 31/12/2021 tarihli bilançonun “Bankalar Hesabında” yer alan yabancı paraların birden fazla döviz tevdiat hesabından oluşması halinde Kurumlar Vergisi Kanununun geçici 14. maddesi ve TCMB ilgili mevzuatı çerçevesinde dönüştürülebilen döviz cinslerine ilişkin döviz tevdiat hesapları istisna tutarının belirlenmesinde birlikte dikkate alınacaktır.
• Mükellefler tarafından, 31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paralarının sadece bir kısmının bu düzenleme kapsamında Türk Lirası mevduat veya katılma hesabına dönüştürülmesi halinde, dönem sonu (31/12/2021) itibarıyla kur farkı değerlemesinden doğan kambiyo karının istisna uygulanacak kısmı, Türk Lirasına dönüştürülen yabancı paraların mükellefin 31/12/2021 tarihli bilançosunda yer alan yabancı para hesabına oranı dikkate alınmak suretiyle tespit edilecektir.
• Tebliğin (40.3.1.) bölümünde değişik senaryolara göre uygulama örnekleri verilmek suretiyle konu açıklanmıştır.
• TL mevduat ve katılma hesabına dönüştürülerek istisnaya konu edilebilecek yabancı para tutarının 31/12/2021 tarihli bilançolarda yer alan tutarı aşamayacağı; ancak 31/12/2021 tarihindeki yabancı para hesap bakiyesinin eksilmesi halinde, yeni girişlerle bu bakiye tamamlanırsa istisnadan yararlanılabileceği anlaşılmaktadır.

 17 ŞUBAT 2022’E KADAR DÖNÜŞÜMÜN YAPILMASI HALİNDE AVANTAJLAR

31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paraların, dördüncü geçici vergi dönemine ilişkin beyannamenin verilme tarihine (17 Şubat 2022) kadar Türk lirasına çevirmeleri ve bu suretle elde edilen Türk lirası varlığı, geçici 14. maddede öngörülen süre ve şekilde Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda:

• Yabancı paraların dönem sonu değerlemesinden kaynaklanan kur farkı kazançlarının 1/10/2021 ila 31/12/2021 tarihleri arasındaki döneme isabet eden kısmı,
• 2021 yılı dördüncü geçici vergi dönemine ilişkin beyannamenin verilme tarihine kadar (17 Şubat 2022) Türk lirasına çevrilen hesaplarla ilgili oluşan kur farkı kazançları
• söz konusu hesaplardan dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar.

17 ŞUBAT / 31. ARALIK 2022 ARASINDA DÖNÜŞÜMÜN YAPILMASI HALİNDE AVANTAJLAR

31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan yabancı paraların 17 Şubat 2022 tarihinden sonra 2022 yılı sonuna kadar Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümün desteklenmesi kapsamında dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevirmeleri ve bu suretle elde edilen Türk lirası varlığı, geçici 14. maddede öngörülen süre ve şekilde Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda:

• Oluşan kur farkı kazançları, geçici vergi dönemi sonu değerlemesiyle Türk lirasına çevrildiği tarih arasına isabet eden kısmı
• Açılan kur korumalı TL mevduat ve katılma hesapları için geçici vergi ve kurumlar vergisi dönem sonu değerlemesi sebebiyle hesaplanan gelirler,
• Vade sonunda elde edilen faiz, kar payları ve diğer gelirler (Merkez Bankasınca yapılan destek ödemeleri dahil)

Örneğin, 6 Mayıs 2022 tarihinde dönüşüm gerçekleştiğinde 31 Mart 2021 – 6 Mayıs 2022 tarihleri arasına isabet eden kur farkı kazançları ile dönem sonu değerlemesinden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere vade sonunda elde edilen faiz ve kâr payları ile diğer kazançlar kurumlar vergisinden istisna olacaktır.

ALTIN VARLIKLARININ TÜRK LİRASI’NA DÖNÜŞÜMÜ HALİNDE AVANTAJLAR

31/12/2021 tarihli bilançolarında yer alan altın hesabı ile bu tarihten sonra açılacak işlenmiş ve hurda altın karşılığı altın hesabı bakiyelerini 2022 yılı sonuna kadar Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarına dönüşümün desteklenmesi kapsamında dönüşüm fiyatı üzerinden Türk Lirasına çevirmeleri ve bu suretle elde edilen Türk Lirası varlığı en az üç ay vadeli Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarında değerlendirmeleri durumunda:

• -Altın hesabı ile işlenmiş ve hurda altın karşılığı altın hesabı bakiyelerinin Türk Lirası mevduat ve katılma hesabına dönüştüğü tarihte doğan kazançlar
• -Söz konusu Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarının vadelerinden önceki tarihte sona eren geçici vergilendirme dönemleri dahil olmak üzere dönem sonları itibarıyla tahakkuk eden faiz ve kar payı gelirleri ile
• – Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarından vade sonunda elde edilen faiz ve kar payı gelirleri ile diğer kazançlar

TÜRK LİRASI’NA DÖNÜŞÜM NEDENİYLE KUR FARKI ZARARI ÇIKARSA

Kurumlar Vergisi Kanununun madde 5/3 gereğince istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerden doğan zararların, istisna dışı kurum kazancından indirilmesi kabul edilmemektedir. Ancak Geçici 14 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında “Bu maddede öngörülen süre ve şekilde dönüşüm kuru/fiyatı üzerinden Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarına çevrilen yabancı paralar ile altın hesaplarına ilişkin olarak bu istisnayla sınırlı olmak üzere Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uygulanmaz.” hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre, gerek yabancı paraların gerekse altın hesaplarının Türk lirasına dönüşme esnasında yabancı paraların veya altın hesaplarının değerlenmesinden bir zarar oluşması halinde bu zarar, kurum kazancının tespitinde dikkate alınabilecektir.

VADEDEN ÖNCE ÇEKİM YAPILMASI

Geçici 14 üncü maddenin 6 ncı fıkrasına göre, Türk Lirası mevduat veya katılma hesabından vadeden önce çekim yapılması durumunda bu madde kapsamında istisna edilen tutarlar nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte tahsil edilecektir.

Ayrıca uygulama talimatına göre, vadeden önce çekim yapılması durumunda Çekim yapılan tarihte saat 11:00’de Merkez Bankasınca ilan edilen kurun dönüşüm kurundan düşük olması durumunda hesabın vadeden önce kapatıldığı tarihte saat 11:00’de Merkez Bankası tarafından ilan edilen döviz alış kurundan hesap bakiyesi güncellenecektir. Aradaki fark banka tarafından Merkez Bankasının Türk lirası hesabına aktarılacaktır.

İlgili tebliğe buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla

İtimat Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.