Tarih : 28.05.2020
Sayı : 2020/SİRKÜLER-66
Konu: Gelir Vergisi Kanunu’nda Yapılan Değişikliklere İlişkin Genel Tebliğ Yayınlandı
Değerli Müşterimiz/ Meslektaşımız
27 Mayıs 2020 tarihli ve 31137 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 311 nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile; 7194 sayılı kanunun 10 ila 22 maddelerinde Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişikliklere ilişkin açıklamalar ile usul ve esaslar belirlenmiştir.
İlişkin usul ve esaslar ile açıklamalara yer verilmiştir.
193 sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre serbest meslek kazanç istisnasından yararlanan mükellefler ve istisna
– Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı, mucitler ve bunların kanuni mirasçılarına ait
– Şiir, hikâye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserler ile ihtira beratlarının
– Gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlanması veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarının satılması veya bunlar üzerindeki mevcut hakların devir ve temlik edilmesi veya kiralanması, neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında elde edilen hasılata uygulanabilecektir.
Gelir Vergisi tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2020 yılı için 600.000 TL) aşmayan kazançlar gelir vergisinden istisna olup bu kazançlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecek, diğer gelirler dolayısıyla beyanname verilmesi halinde de bu kazançlar beyannameye dahil edilmeyecektir. Bu kazançlar üzerinden tevkif suretiyle ödenen vergiler nihai vergi olacaktır. Takvim yılının sonu itibarıyla söz konusu tutarı aşması halinde, elde edilen kazançların tamamı yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecek, giderler yıllık beyanname üzerinde indirim konusu yapılacaktır.
Bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca %17 tevkifat yapılacaktır. Tebliğde konu hakkında örneklere yer verilmiş, defter tutma ve belge düzeni hakkında açıklamalar yapılmıştır.
193 sayılı Kanunun 23 üncü maddesinin (10) numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri (İşverenlerce taşıma hizmeti verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait bir günlük ulaşım bedelinin 10 Türk lirasını aşmaması ve buna ilişkin ödemenin toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçlarının temini şeklinde yapılması şarttır. Ödemenin bu tutarı aşması hâlinde aşan kısım ile hizmet erbabına ulaşım bedeli olarak nakden yapılan ödemeler ve bu amaçla sağlanan menfaatler ücret olarak vergilendirilir. Bu istisnanın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.)
Hizmet erbabının toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçlarının temini suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisnadan faydalanılabilmesi için;
a) İşveren tarafından, hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla ulaşım vasıtası temini veya hizmet satın alınması suretiyle taşıma hizmeti verilmiyor olması,
b) Taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçlarının, münhasıran hizmet erbabının işyerine gidip gelmesi için kullanacağı toplu taşıma araçlarında geçerli olması (Ulaşım bedeli için yüklenen tutarın sadece ulaşımda kullanılabilecek şekilde sınırlandırıldığı başka amaçlarla da kullanılabilen ödeme araçlarının kullanımı bu şartın ihlali sayılmaz),
c) Yapılan ödemenin fiilen çalışılan günlerle sınırlı olması,
ç) Ulaşım bedelinin günlük belirlenen tutarı (2020 yılı için 12 TL) aşmaması,
d) Toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçlarının teminine ilişkin harcamaların belgelendirilmesi gerekmektedir.
İşverenler tarafından, hizmet erbabına; Ulaşım bedelinin nakit olarak verilmesi, Ulaşım bedeli karşılığının, hediye kartı ve benzeri ulaşım harcaması dışında diğer alışverişlerde de kullanılabilecek ödeme araçları şeklinde verilmesi, Araç tahsis edilmesi, Çalışılmayan günler için de ulaşım bedeli ödenmesi, İşyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla taşıma hizmeti verilmesinin yanında ilave olarak toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçları verilmesi, durumlarında, istisnadan faydalanılamayacak olup, yapılan bu ödemeler ve sağlanan menfaatler net ücret kabul edilerek brüte iblağ edilmek suretiyle gelir vergisine tabi tutulacaktır.
İşverence verilen toplu taşıma hizmetinden faydalanmayan veya bu hizmete ulaşım için toplu taşıma araçlarını kullanmak zorunda olan hizmet erbabına verilen toplu taşıma kartı, bileti veya bu amaçla kullanılan ödeme araçları verilmesi durumunda da istisnadan faydalanılacaktır.
Bu suretle sağlanan menfaatlerin vergiden istisna edilecek kısmının da ücret bordrosunda gösterilmesi gerekmektedir.
Sağlanan menfaatler için bir günlük (2020 yılı için 12 TL) ulaşım bedeline katma değer vergisi dahil değildir. Ulaşım bedelinin istisnaya isabet eden tutarına ait yüklenilen katma değer vergisi işverenlerce indirim konusu yapılabilecektir. İşverenler tarafından istisna tutarından daha fazla ödeme yapılması halinde, istisna tutarını aşan kısım (istisna tutarına aşan kısma isabet eden KDV dahil olmak üzere) net ödenen ücret olarak kabul edilecek ve brüte iblağ edilmek suretiyle gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacaktır. Diğer taraftan, istisna tutarını aşan kısma isabet eden ve ücret olarak kabul edilen KDV indirim konusu yapılamayacaktır.
7194 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle 1/1/2020 tarihinden itibaren elde edilen ücret gelirlerine uygulanmak üzere 193 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendinde yer alan spor yarışmalarını yöneten hakemlerin aldıkları ücretlere ilişkin istisna hükmünde değişiklik yapılmıştır.
Profesyonel spor yarışmalarını yöneten hakemler ile basketbol ve voleybol spor dallarının en üst liglerindeki yarışmaları yöneten hakemlere bu faaliyetleri nedeniyle 1/1/2020 tarihinden itibaren yapılan ödemeler ücret hükümlerine göre vergilendirilecek, istisna kapsamına girmeyen bu spor hakemlerine yapılan ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. Ücret gelirleri toplamının, gelir vergisi tarifesinin dördüncü diliminde yer alan tutarı (2020 yılı için 600.000 TL) aşması halinde bu ödemeler yıllık gelir vergisi beyannamesiyle de beyan edilecektir.
Bunların dışındaki, amatör spor yarışmalarını yöneten hakemlerin bu görevleri dolayısıyla aldıkları ücretlere yönelik gelir vergisi istisnası aynen korunmuş olup, bu ücret ödemelerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmayacak ve bu ücret gelirleri için yıllık beyanname verilmeyecektir.
Tebliğin; Kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dâhil olan ve ticari veya mesleki faaliyette kullanılan binek otomobillerin giderleri (kiralama giderleri dâhil) ile bunlara ilişkin ayrılan amortismanların giderleştirilmesi hakkındaki beşinci bölümü, önemi nedeniyle 2020/67 nolu sirkülerimizde ayrıca ele alınmış olup, bu husustaki özet tablomuz aşağıdadır.
BİNEK ARAÇ GİDER KISITLAMASI ÖZET TABLO
|
|
KISITLAMA |
ÜST LİMİT |
KKEG |
|
Araç Giderleri |
Gider |
%70 |
%30 |
|
Giderlere Ait KDV |
KDV |
%70 |
%30 |
|
Kiralama |
Kira |
5.500 |
Aşan kısım |
|
Kiralamaya İlişkin KDV |
KDV |
Maksimum 5.500 TLye İsabet eden |
Aşan kısım |
|
Sıfır Araç ilk İktisabı (2020 ve sonrası) |
ÖTV ve KDV Toplamı |
Maksimum 140.000 TL |
Aşan kısım |
|
Sıfır Araç İktisabı (2020 ve sonrası alınanlar) |
Vergiler Giderleştirilmiş ise Amortisman |
ÖTV ve KDV hariç ilk iktisap bedeli maksimum 160.000TLye isabet eden |
— |
|
Vergiler Maliyete İlave ise Amortisman |
A.T.İ.K. maksimum 300.000 TL’ye isabet eden |
— |
|
|
İkinci El Araç İktisabı (2020 ve sonrası alınanlar) |
Amortisman |
A.T.İ.K. maksimum 300.000 TL’ye isabet eden |
— |
Dar mükelleflerin Gelir Vergisi Kanunun mükerrer 81/5. fıkrası hükmündeki istisnadan faydalanılabilmesi için Türkiye’deki menkul kıymet veya iştirak hisselerinin iktisabına ilişkin yabancı paraların Türkiye’ye fiziki olarak getirilmesi veya Türkiye’deki bankalara transfer edilmesi şarttır. Söz konusu bedellerin Türkiye’deki menkul kıymet veya iştirak hisselerinin iktisabından önce veya sonra getirilmesinin bir önemi bulunmamaktadır. Ancak, Türkiye’ye getirilen yabancı paraların bu kapsamda Türkiye’ye getirilmiş olduğu hususunun mükelleflerce tevsik edilmesi gerekmektedir.
İstisnadan yararlanılabilmesi için dar mükelleflerin (kurumlar dâhil) Türkiye’de elde ettikleri kazançlarının, münhasıran bu menkul kıymet veya iştirak hisseleri dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratlarından ve bu kıymet veya hisselerin elden çıkarılmasından doğan değer artışı kazançlarından ibaret olması şarttır. Bu mükelleflerin, Türkiye’de menkul kıymet alım satımıyla devamlı olarak uğraşmaları halinde, kur farkından doğan kazançlar da ticarî kazancın hesabında dikkate alınacaktır.
Tevkif suretiyle vergilendirilmiş;
a) Tek işverenden ücret geliri elde eden mükelleflerin, ücret gelirleri toplamı 103’üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2020 yılı için 600.000 TL) aşması,
b) Birden fazla işverenden ücret geliri elde eden mükelleflerin, birinci işverenden aldıkları ücret gelirleri de dâhil olmak üzere ücretleri toplamının gelir vergisi tarifesinin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı (2020 yılı için 600.000 TL) aşması,
c) Birden fazla işverenden ücret geliri elde eden mükelleflerin, birden sonraki işverenden alınan ücretleri toplamının gelir vergisi tarifesinin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı (2020 yılı için 49.000 TL) aşması,
halinde, ücret gelirleri yıllık beyanname ile beyan edilecektir.
Birden fazla işverenden ücret alınması halinde, birinci işverenden alınan ücretin hangisi olacağı eskiden olduğu gibi, ücretli tarafından serbestçe belirlenebilecektir.
Ücret gelirlerinin beyan edilip edilmeyeceği kendi içinde değerlendirilecek, diğer gelirlerin bulunması halinde bu gelirler hesaplamaya dahil edilmeyecektir.
Diğer gelirlerin beyan edilip edilmeyeceğinin tespitinde de ücret gelirleri hesaplamaya dahil edilmeyecektir.
Tevkifata tabi tutulmamış ücret gelirleri (193 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinde yer alan diğer ücretler hariç), tutarı ne olursa olsun aynı Kanunun 95 inci maddesi hükmüne istinaden yıllık beyannameyle beyan edilecektir.
Kamu idareleri ile bu idarelere bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlarda (ticaret şirketleri hariç) çalışan personelin, yıl içerisinde bu kapsamdaki diğer kurum ve kuruluşlardan da ücret alması veya bu kapsamdaki diğer bir kurum ve kuruluşa nakil olması durumunda, elde ettikleri ücretler tek işverenden alınan ücret olarak değerlendirilecektir, aynı yıl içerisinde, bunlar dışında bir işverenden de ücret geliri elde etmesi veya görevinden ayrılarak bu işveren nezdinde çalışmaya başlaması durumunda, söz konusu personelin ücret matrahları birbiri ile ilişkilendirilmeksizin her bir işverenden elde edilen ücret ayrı ayrı gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacaktır.
Hizmet erbabının işveren değişikliği yapması durumunda, yeni işverenden alınacak ücret, eski işverenden aldığı ücret matrahı ile ilişkilendirilmeden sıfır matrah esas alınmak suretiyle vergilendirilecektir.
Ücretlerinin tek işverenden elde edildiği kabul edilecek haller:(kümülatif matrah alınarak vergilendirilecektir.)
a) İki ayrı özel sektör firmasının birleşmesi (devir, nev’i değişikliği ve bölünme halleri dahil).
b) 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında asıl işveren-alt işveren ilişkisi kurulan yerlerde çalışan hizmet erbabının, yıl içinde alt işvereninin değişmesi.
c) Ortaklık halinde faaliyette bulunan işyerlerinde, ortaklardan herhangi birinin değişmesi.
Hizmet erbabı yeni işverenine bildirmek suretiyle ücretinin gelir vergisi tarifesine göre kümülatif olarak vergilendirilmesini talep edebilir. Bu gelirlerini yıllık beyannameyle beyan etme yükümlülüğü bulunması durumunda, kümülatif matrah dikkate alınmak suretiyle tevkif suretiyle ödenen vergiler mahsup edilebilecektir.
İstisna kapsamında ücret geliri (Türk Uluslararası Gemi Sicilinde kayıtlı gemilerde ve yatlarda çalışan personele ödenen ücretler, 4691 S.K. Ar-Ge, tasarım ve destek personeline ödenen ücretler) beyanname verilip verilmeyeceğinin tespitinde dikkate alınması söz konusu değildir. Ancak “Serbest Bölgeler Kanununun geçici 3’üncü maddesi uyarınca bölgede çalışanların ücretleri ve 5746 sayılı Kanun gereğince Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretleri “beyanname verilip verilmeyeceğinin tespitinde dikkate alınması gerekmektedir.
Mahkemelerce veya icra ve iflas müdürlüklerince karşı tarafa yükletilen, avukatlara ait olan ve serbest meslek kazancına dahil edilmesi gereken vekalet ücretleri üzerinden 193 sayılı Kanunun 94/1. fıkrasında sayılanlar tarafından
(tevkifat yükümlülüğü bulunanlar)
a) Borçlu (davayı kaybeden) tarafından doğrudan avukata ödendiği durumlarda, borçlu (davayı kaybeden) tarafından, (Avukat tarafından borçlu adına serbest meslek makbuzu düzenlenecektir.)
b) Borçlu (davayı kaybeden) tarafından avukata ödenmek üzere icra ve iflas müdürlüklerine yatırıldığı durumlarda, borçlu (davayı kaybeden) tarafından, (Avukat tarafından borçlu adına serbest meslek makbuzu düzenlenecektir.)
c) Borçlu (davayı kaybeden) tarafından alacaklı (davayı kazanan) tarafa ödendiği durumlarda, alacaklı (davayı kazanan) tarafından avukata ödeme yapılması esnasında, (alacaklı tarafından borçlu adına fatura, avukat tarafından alacaklı adına serbest meslek makbuzu düzenlenmesi- ücretli çalışanı ise bordroya ilavesi- g)
gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Ücretli olarak çalışan avukatların işverenlerine yapılan vekalet ücreti ödemelerinden tevkifat yapılmayacaktır.
Ayrıca belirtilmemişse vekalet ücretinden iç yüzde oranı uygulanmak suretiyle hesaplanan KDV, düzenlenen serbest meslek makbuzunda gösterilir. Bu durumda gelir vergisi tevkifatı KDV hariç tutar üzerinden yapılması gerekir.
Vekalet ücreti dahil borç tutarı için teminat verildiği durumlarda ve borçluya haciz uygulanması suretiyle gerçekleşen ödemelerde gelir vergisi tevkifatı yapılmayacak,avukat tarafından borçlu adına tevkifatsız serbest meslek makbuzu düzenlenecektir.
“Gelir vergisine tabi gelirler; (Ücretler dışındaki 2019 yılı gelirleri)
18.000 TL’ye kadar %15
40.000 TL’nin 18.000 TL’si için 2.700 TL, fazlası %20
98.000 TL’nin 40.000 TL’si için 7.100 TL (ücret gelirlerinde 148.000 TL’nin
40.000 TL’si için 7.100 TL), fazlası %27
500.000 TL’nin 98.000 TL’si için 22.760 TL (ücret gelirlerinde 500.000 TL’nin
148.000 TL’si için 36.260 TL), fazlası %35
500.000 TL’den fazlasının 500.000 TL’si için 163.460 TL (ücret gelirlerinde
500.000 TL’den fazlasının 500.000 TL’si için 159.460 TL), fazlası %40
oranında vergilendirilir.”
1/1/2020 tarihinden itibaren ise yeni tarifenin 213 sayılı Kanun hükümlerine göre 2019 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmış aşağıdaki hali uygulanacaktır.
22.000 TL’ye kadar %15
49.000 TL’nin 22.000 TL’si için 3.300 TL, fazlası %20
120.000 TL’nin 49.000 TL’si için 8.700 TL (ücret gelirlerinde
180.000 TL’nin 49.000 TL’si için 8.700 TL), fazlası %27
600.000 TL’nin 120.000 TL’si için 27.870 TL (ücret gelirlerinde
600.000 TL’nin 180.000 TL’si için 44.070 TL), fazlası %35
600.000 TL’den fazlasının 600.000 TL’si için 195.870 TL (ücret gelirlerinde 600.000 TL’den fazlasının 600.000 TL’si için 191.070 TL), fazlası %40
1/1/2020 tarihinden itibaren sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerden;
a) Lig usulüne tabi spor dallarında;
1) En üst ligdekiler için %20,
2) En üst altı ligdekiler için %10,
3) Diğer liglerdekiler için %5,
b) Lig usulüne tabi olmayan spor dallarındaki sporculara yapılan ödemeler ile milli sporculara uluslararası müsabakalara katılmaları karşılığında yapılan ödemelerden %5,
oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır.
1/11/2019 tarihinden önce akdedilerek geçerlilik kazanan ve yine bu tarihten sonra süre uzatımı veya ücreti etkileyen bir değişiklik yapılmayan sözleşmeler sona erinceye kadar bu sözleşmelere istinaden yapılan ücret ödemelerinden %15 oranında tevkifat yapılmaya devam edilecektir.
Sporculara, bu faaliyetlerine ilişkin olarak aylık ücret, başarı primi, maç başı ücreti, imza parası, imaj hakkı ve sair adlarla yapılan ödemeler ve taşınmaz veya taşıt verilmesi, konut tedariki ve sair suretle sağlanan menfaatler de ücret kapsamında vergilendirilmelidir.
1/1/2020 tarihinden itibaren elde edilen ücret gelirleri toplamının, 193 sayılı Kanunun 103’üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü diliminde yer alan tutarı (2020 yılı için 600.000 TL) aşması halinde, bu gelirlerin yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. (1/11/2019 tarihinden önce akdedilen ve değişiklik yapılmayan sözleşmeler hariç)
311 nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğine buradan ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla
Yeşim ERTUĞRUL
Yeminli Mali Müşavir
İtimat Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.